เพิ่งรู้! ปล่อยความดันสูงไว้ ไม่ดีต่อร่างกายขนาดนี้

ความดันโลหิตสูง—เคยได้ยินชื่อ แต่มีน้อยคนที่รู้ว่ามันน่ากลัวแค่ไหน แค่ตัวเลขขึ้นสูงไม่ได้แปลว่าคุณจะรู้สึกป่วยทันที เลยคิดว่า 'ฉันยังไหว' แต่ปัญหาคือแบบนี้แหละ ความดันโลหิตสูงค่อยๆ ทำลายร่างกายคุณแบบเงียบๆ แต่แน่นอน เอาจริงๆ ตอนตรวจสุขภาพสามปีก่อน เห็นเลข 160/100 ก็คิดว่าไม่ใช่เรื่องใหญ่ แต่พอเพื่อนเพิ่งล้มป่วยจากเส้นเลือดในสมองแตก ถึงรู้ว่าความประมาทของเราอันตรายแค่ไหน วันนี้มาดูข้อเท็จจริงว่าความดันสูงส่งผลต่อร่างกายยังไงบ้าง—แบบไม่ปิดบัง

หัวใจ: ทำงานหนักเกินไป สุดท้ายก็พัง

เป้าหมายแรกของความดันสูงคือหัวใจ ความดันสูงแปลว่าเส้นเลือดตีบแคบ เลือดต้องถูกบีบผ่านด้วยแรงดันสูง ทำให้หัวใจทำงานหนักขึ้น จนกล้ามเนื้อหัวใจห้องล่างซ้ายหนาและโตขึ้น เรียกว่า left ventricular hypertrophy ตอนแรกหัวใจปรับตัวได้ แต่พอเวลาผ่านไป กล้ามเนื้อก็ล้า ทำให้เกิดโรคหัวใจขาดเลือด หัวใจวาย และหัวใจล้มเหลว จริงๆ งานวิจัยบอกว่าคนความดันสูงมีความเสี่ยงหัวใจล้มเหลวมากกว่าคนปกติ 2-3 เท่า อย่ารอจนหัวใจจะพัง คุมความดันตั้งแต่วันนี้เถอะ

สมอง: เลือดออกหรืออุดตัน ตายทั้งคู่

เส้นเลือดในสมองก็ไม่เว้น พอความดันสูง เส้นเลือดในสมองจะอ่อนแอลง อาจทำให้เกิดโรคหลอดเลือดสมอง ทั้งชนิดเลือดออกและขาดเลือด โดยเฉพาะเส้นเลือดในสมองแตกพบได้บ่อยในคนไทย และความดันสูงเป็นสาเหตุหลัก อาการเตือนอย่าง TIA คือสัญญาณเตือนโรคหลอดเลือดสมอง—เช่น แขนขาข้างหนึ่งอ่อนแรงหรือพูดไม่ชัด เป็นอยู่ไม่กี่นาทีถึงชั่วโมงแล้วหายไป การเมินเฉยต่ออาการแบบนี้คือความผิดพลาดครั้งใหญ่ เพื่อนผมอายุเกือบ 50 ปวดหัวบ่อยๆ ไม่ยอมไปหาหมอ จนเส้นเลือดในสมองแตก กลายเป็นอัมพฤกษ์ครึ่งซีก ตอนนั้นความดันเกิน 180 เขาเรียกโรคนี้ว่า 'นักฆ่าเงียบ' ก็เพราะแบบนี้แหละ

ไต: ตัวกรองเสียหายแบบเงียบๆ

ไตทำหน้าที่กรองของเสียจากเลือด ซึ่งต้องใช้เส้นเลือดจำนวนมาก ความดันสูงทำลายเส้นเลือดเล็กๆ ในไต ทำให้การทำงานของไตลดลง ตอนแรกอาจมีโปรตีนในปัสสาวะ แต่ส่วนใหญ่ไม่รู้ตัว ปัญหาคือถ้าปล่อยไว้ อาจ发展为โรคไตเรื้อรัง และสุดท้ายต้องฟอกไต ความดันสูงเป็นสาเหตุหลักของไตวายเรื้อรัง พอไตเสียแล้ว ก็ยิ่งคุมความดันยากขึ้น เป็นวงจรอุบาทว์ ผมเองตกใจมากตอนตรวจปัสสาวะพบโปรตีน ตอนที่ความดันสูง โชคดีที่ตอนนี้กินยาควบคุมจนปกติแล้ว แต่คิดถึงตอนที่ปล่อยไว้ก็ยังเสียวสันหลัง

ดวงตา: สัญญาณเตือนที่มองเห็นได้

ดวงตาเป็นที่เดียวที่มองเห็นเส้นเลือดได้โดยตรง ความดันสูงเป็นเวลานานทำให้เส้นเลือดในจอประสาทตาแข็งตัว และในรายที่รุนแรงอาจมีเลือดออกหรือมีน้ำเหลืองคั่ง ทำให้การมองเห็นลดลงหรือถึงขั้นตาบอดได้ นี่คือเหตุผลที่คนความดันสูงต้องตรวจตาเป็นประจำ จริงๆ แล้วหลายคนเพิ่งรู้ตัวว่าเป็นความดันสูงตอนตรวจตาแล้วพบจอประสาทตาตกเลือด ดวงตาเป็นกระจกสะท้อนสุขภาพโดยรวม การตรวจตาเป็นประจำจึงเป็นวิธีฉลาดในการเช็คสุขภาพเส้นเลือด

สรุป: เริ่มดูแลตัวเองตั้งแต่วันนี้

ความดันสูงระยะแรกไม่มีอาการ แต่ถ้าปล่อยไว้ จะทำลายหัวใจ สมอง ไต และดวงตา ข่าวดีคือควบคุมได้ด้วยยาและการปรับพฤติกรรม ถ้าคุณได้รับการวินิจฉัยแล้วเหมือนผม กินยาสม่ำเสมอและวัดความดันบ่อยๆ ถึงแม้คิดว่าตัวเองแข็งแรง แนะนำให้ซื้อเครื่องวัดความดันที่บ้านไว้ เริ่มวัดตั้งแต่อายุ 30 ท้ายที่สุด การปกป้องร่างกายเป็นหน้าที่ของคุณเอง เมื่อรู้ถึงความเสี่ยงแล้ว ลงมือทำตั้งแต่วันนี้เลย